İNSANİ İKAMET İZNİ

İnsani ikamet izni, insani sebeplerle Türkiye’de kalması zorunlu olan yabancılara Türkiye’de yasal olarak ikamet etme hakkı veren resmi belgedir. İnsani ikamet izni İl Göç İdaresi’ne başvuru yapılması yoluyla alınır. Bu bağlamda, insani sebepleri olan kişilerin başvuru yoluyla insani ikamet izni alması mümkündür. 

Yazımızda, İnsani İkamet:

• Nasıl Alınır?

• Gerekli Belgeler Nelerdir?

• Başvuru Nasıl Yapılır?

• Şartları Nelerdir?

soruları ayrıntılı cevaplanmıştır.

İnsani İkamet İzni Nedir?

İnsani ikamet izni, Türkiye’de kalması insani sebeplerle zorunlu olan yabancılara yasal olarak ikamet hakkı veren resmi belgedir. 

İnsani ikamet izni, Uluslararası Koruma Kanunu kapsamında insani sebepleri olan yabancıların daha rahat ikamet izni alması için getirilmiştir. Bu bağlamda insani ikamet, diğer tüm ikamet izni türlerinden farklıdır. Örneğin, diğer ikamet izni türlerinde aranan şartların pek çoğu insani ikamet izninde aranmaz. Buna karşın, insani ikamet sadece belirli kişilere ve belirli durumlarda verilir. 

İnsani İkamet İzni Kimlere Verilir?

İnsani ikamet izni şu kişilere verilir:

• Türk vatandaşı ile evli yabancılar,

• Türk vatandaşı çocuğu olan yabancılar,

• Hastalığı için Türkiye’de tedavi gören yabancılar,

• Kendi ülkesine insani sebeplerle dönemeyen yabancılar,

• Sınırdışı veya deport kararı verilemeyecek olan yabancılar,

Yukarıda sayılan şartlardan herhangi birini karşılayan yabancı kişiler, insani ikamet iznine başvurabilir. Ayrıca kanuna göre yukarıda sayılan hallerin dışında çeşitli insani sebeplerle de yabancı ikamet iznine başvurabilecektir. Örneğin yabancının, iltica edilmesi, mültecilik veya güvenli ülkeye gönderilme süreci gibi hususlarda da insani ikamet başvurusu yapılır. 

DİKKAT: Ancak uygulamada şuanda genellikle: Türk vatandaşı ile evlilere, Türk çocuğu olanlara, hastalığı sebebiyle Türkiye’de kalması gerekenlere ve ülkesine dönemeyecek durumda olanlara insani ikamet verildiği görülmektedir. Bunların dışında başvuru yapılabilir ancak bizce bu başvurularda ret gelme olasılığı yüksek gözükmektedir.

İnsani İkamet İzni Başvurusu

İnsani ikamet izni başvurusu, gerekli evraklarla birlikte İl Göç İdaresi Müdürlüğü’ne gidilmesi yoluyla yapılır. İnsani ikamet izni başvurusu, yabancının veya avukatının fiziken İl Göç İdaresi Müdürlüğü’ne gitmesiyle yapılır. Sistem üzerinden başvuru yapılması mümkün değildir. 

İnsani ikamet başvurusu için kişinin kendisi veya avukatı İl Göç İdaresi Müdürlüğü’ne başvuru yapabilir. Özellikle ilk başvuruda belge teslimleri ve dilekçelerin sunulması aşamaları için avukatı olan kişilerin İl Göç İdaresi Müdürlüğü’ne gitmesi gerekmez. 

İnsani İkamet İzni Nasıl Alınır?

İnsani ikamet izni, gerekli belgelerle birlikte yabancının bulunduğu ildeki İl Göç İdaresi Müdürlüğü’ne başvuru yapılması yoluyla alınır. Bu şekilde, gerekli insani sebepleri bulunan ve şartları sağlayan yabancıların insani ikamet izni alması mümkündür.

İnsani İkamet İzni İçin Gerekli Belgeler

İnsani ikamet izni için gerekli belgeler şunlardır:

• Pasaport, seyahat belgesi, kimlik fotokopisi,

• 4 adet biyometrik fotoğraf,

• Başvuru dilekçesi,

• 1 adet pembe dosya,

• Yerleşim yeri belgesi, noterde düzenlenmiş kira sözleşmesi veya taahhütname,

Yabancının Türk vatandaşı çocuğu olması nedeniyle yapılacak başvurularda, anne ve babanın pasaport ve kimlik fotokopilerinin mutlaka dilekçe ekine koyulması gerekir. Ayrıca çocuğun tercüme ve noter onaylı doğum belgesinin de bulunması gerekir. 

Yabancının sağlık sebeplerinden ötürü yapılacak başvurularda, mutlaka bir devlet hastanesinden alınmış heyet raporunun bulunması ve bu raporun dilekçe ekine koyulması gerekmektedir. 

Türk vatandaşı ile evli olunması sebebiyle yapılacak başvurularda ise evliliğe dair resmi evraklar dilekçe ekine koyulmalıdır.

Yabancının insani sebeplerle (ülkesindeki iç karışıklık veya siyasi sebepler) insani ikamete başvurması için resmi bir belge getirmesi gerekir. Örneğin bir kişi hakkında siyasi bir durumdan ötürü verilmiş bir mahkeme kararı gerekir.

Başvuru dilekçesi, yabancının durumunu açıklayan içerikte ve mevzuatta yer alan usule uygun olmalıdır. Ayrıca yabancının dilekçede sunduğu sebepleri resmi evraklarla delillendirmesi gerekir. Çünkü resmi başvurularda yabancının talebi resmi evraklara göre değerlendirilir.

Tüm bu hususlar dışında, başvurunun yine kanunen belirlenen usul izlenerek yapılması gerekir. Sadece evrakların eksiksiz hazırlanması ve dilekçelerin yazılması başvuru için yeterli değildir. Dolayısıyla başvuruların reddedilmemesi için mutlaka usuli olarak tam ve eksiksiz başvuru yapılmalıdır. Bu bağlamda alanında uzman bir yabancılar hukuku avukatı/bürosuna danışılması tavsiye edilir.

İnsani İkamet İzni Şartları

İnsani ikamet izni şartları şunlardır:

• Yabancının Türkiye’de kalması için insani bir sebebinin olması,

• Gerekli belgelerin tam ve eksiksiz olması,

• Başvurunun İl Göç İdaresi Müdürlüğü’ne yapılması,

• Başvuru harcının yatırılmış olması ve dekont alınması,

• İl Göç İdaresi Müdürlüğü tarafından başvurunun kabul edilebilir olması,

İnsani ikamet başvurularında, bazı illerdeki İl Göç İdaresi Müdürlüğü’nde bulunan memurların başvuru almadığı veya başvuruya kapalı olduklarını söylediği duyulmaktadır. 

Dilekçe hakkı hem Anayasamızda hem de Uluslararası Sözleşmelerde korunan bir haktır ve evrensel hukuk ilkeleri ile tam bağdaşıktır. Dolayısıyla herhangi bir memurun dilekçe hakkını engelleyici tavrı, memurun suç işlemesidir. Böyle bir durumda yasal yollara başvurmaktan kaçınılmamalıdır.

Bu ikamet izninin süresi, eğer ikamet şartları devam ediyorsa uzatılabilir. Buna bağlı olarak eğer ikamet izni alınan sebepler ortadan kalkmışsa, ikamet uzatılmaz veya iptal edilebilir. Özellikle yabancının kamu düzeni açısından tehlike arz eden bir durumda bulunması veya bir olaya karışması hallerinde, ikamet izni iptal edilebilir. Dolayısıyla bu süreçte yabancıların dikkatli olması gerekir. 

İnsani ikamet alınması genellikle 2-4 ay sürer. Bu süre içinde yabancının başvurusu değerlendirilir ve sonuçlandırılır. Başvuru yapılan il’e göre süreler değişkenlik gösterebilir. Çünkü her ilde bulunan İl Göç İdaresi Müdürlüğü’nün yoğunlukları farklıdır. 

Sonuç

İnsani ikamet, sadece belirli şartları taşıyan yabancılara verilir ve bu yabancıların Türkiye’de yasal olarak kalmasını sağlar. Başvuruların tam ve eksiksiz olmasına mutlaka dikkat edilmelidir. Aksi halde küçük bir usuli eksiklik nedeniyle başvurunun ret gelme olasığı vardır. Dolayısıyla alanında uzman bir yabancılar avukatı/bürosuna danışılması tavsiye edilir.